De tuin

Vier eeuwen tuingeschiedenis

In de middeleeuwen was er bij kasteel Amerongen nauwelijks sprake van een park- of tuinaanleg. Wel stonden er fruitbomen en was er een moestuin.
De toegang tot het oude Kasteel lag in het verlengde van de hoofdingang van het Kasteel, over de buitenste slotgracht; richting Elst en Rhenen.

Na de verwoesting van het oude kasteel in februari 1673 is het nieuwe "Huys" op de oude fundamenten herbouwd. De tuin is in rechte vakken verdeeld en elk vak krijgt een eigen invulling zoals moestuin, boomgaard en bosgebied. Verder is een nieuwe buitengracht gegraven. De toegangsweg is negentig graden gedraaid en er komt een bastion(verdedigingseiland) bij.

De tuinaanleg heeft in 1683 nog de renaissancevorm: elk deel van de tuin staat op zichzelf. De tuin heeft nog niet zo'n relatie met het Huys dat er van binnenuit vergezichten mogelijk zijn. De lanen in de sterrenbossen (ten zuidwesten van het kasteel) en het kanaal dat binnen- en buitengracht verbindt, hebben nog geen functie als zichtas. Ook zijn geen van de paden in de tuinen nog niet exact gericht op het midden van het Huys.

De tuin van het Kasteel wordt in de 18de eeuw geometrisch in vakken verdeeld. Er ontstaat een Baroktuin. De barokke tuinelementen, zoals de symmetrisch aangelegde arabesk-patronen, zijn waarschijnlijk in deze periode aangelegd. De tuin omvat een bloementuin, rosarium met pergola en waterput, een boomgaard, pluktuin, berceau en een bos met beuken, eiken en stinzeplanten.

Het kasteel ligt nu op een snijpunt van elkaar kruisende zichtassen, waardoor de tuinonderdelen onderdeel zijn geworden van deze twee lijnen. De Van Reedes laten achter het Huys in het verlengde van de middenas een 'grand canal' graven, waarin het Huys zich kan spiegelen. Naar het zuiden wordt een zichtas in de vorm van een brede grasstrook gecreëerd. Hierdoor hebben de bewoners meer zicht op het achterliggende landschap: de Amerongse bovenpolder.

Vanaf circa 1790 veranderen de tuinen van Amerongen in de toen gebruikelijk Engelse Landschapstijl. De verschillende tuinonderdelen rondom het Huys zijn versimpeld ten opzichte van die in de 18de eeuw. De moestuinen tussen de buitengracht en de Drostestraat zijn in boomgaarden en bouwland veranderd. Aan de noordkant ontstaat een landschappelijk parkje met een eenvoudige rondwandeling.

In 1879 laat de nieuwe eigenaar, graaf Godard John George Charles van Aldenburg Bentinck de tuinen van het Kasteel herinrichten door tuinarchitect Hugo A.C. Poortman, een leerling van de bekende Eduard André. Allereerst vormt hij de voormalige moestuinen langs de Drostestraat in neo-renaissance en neo-barokke siertuinen om. De neo-stijlen zijn kenmerkend voor de ontwerpen van André en Poortman.

De huidige kasteeltuin weerspiegelt nog de 19de-eeuwse tuin, van Hugo A.C. Poortman. De Stichting Kasteel Amerongen heeft de tuin opgeknapt nadat zij eigenares werd. Het kinderhuisje en het muziekprieel zijn eveneens hersteld.

De tuin nu

Ook voor de tuin geldt de situatie van rond 1930 als uitgangspunt voor de herinrichting.

Via een gefaseerde aanpak zullen de verschillende tuinonderdelen weer in hun oude luister worden hersteld. Het rosarium in de benedentuin is ingeplant met Pemberton rozen. Het rosarium in de boventuin wordt momenteel ingeplant.