De Andrieskerk
De Andrieskerk domineert het aangezicht van dorp Amerongen. Deze middeleeuwse kerk bevat prachtige muurschilderingen en een bijzondere geschiedenis. Meer weten?
Het dorp Amerongen staat bekend om zijn schilderachtige sfeer, de groene omgeving en de historische gebouwen. Wie door Amerongen wandelt, merkt al snel dat hier eeuwen geschiedenis tastbaar zijn in de straten, de huizen en het omringende landschap. Met name in het oude dorp, het gedeelte ten zuiden van de Provinciale weg N225, lijkt de tijd te hebben stilgestaan. Je vindt er veel karakteristieke panden, zoals de Andrieskerk, tabaksschuren en voorname huizen.
De geschiedenis van Amerongen gaat ver terug. Archeologische vondsten tonen aan dat het gebied al in de prehistorie werd bewoond. Diverse grafheuvels rond het dorp herinneren aan deze periode.
Het dorp zelf ontstond rond de achtste of negende eeuw, toen boeren zich vestigden op de overgang van de hogere zandgronden naar de vruchtbare rivierklei langs de Nederrijn. De naam is waarschijnlijk afgeleid van Hamer-Enge (of Amer-Eng), waarbij ‘Amer’ verwijst naar een oude aftakking van de Eem die in de Rijn uitmondde, en ‘Enge/Eng’ duidt op gemeenschappelijke bouwlanden.
Dankzij de gunstige ligging op de overgang van de Utrechtse Heuvelrug naar de lage veen- en uiterwaarden-gebieden, groeide de plek uit tot een agrarische nederzetting met goede mogelijkheden voor landbouw en veeteelt. De oudste bron waarin Amerongen wordt genoemd is een document over landbezit uit 1126. In de middeleeuwen viel het dorp onder het wereldlijke gezag van het Sticht Utrecht en speelde het een rol in de verdediging van de Rijnstreek (lees meer op onze verhalen website).
In de middeleeuwen was Amerongen tweeherig: het viel onder de proost van het Utrechtse Domkapittel én het geslacht Van Abcoude (heren van Wijk bij Duurstede). De hoge heerlijkheid behoorde deels toe aan de bisschop van Utrecht, maar een ander deel behoorde aan de graven van Holland. In 1289 verleende graaf Floris V toestemming voor de bouw van Kasteel Amerongen op een klein perceel Domgronden (mogelijk gerelateerd aan de Lekdijk). De rest stond op leengoed van de Van Abcoudes. Het kasteel en het dorp zijn sindsdien sterk met elkaar verbonden (lees meer op onze verhalen website).
Aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog was Amerongen het toneel van een veldslag tussen de Staatse troepen en de Spaansgezinden. Door verraad van de Gelderse veldheren werd het Staatse leger in de rug aangevallen toen een deel van de eigen troepen overliep. Een weiland met de naam ‘De Doodslag’ herinnert nog aan deze slag.
Vanaf de zeventiende eeuw werd de tabaksteelt een belangrijke bron van inkomsten. De zandige grond van de heuvelrug bleek ideaal voor het verbouwen van dit tropische gewas. Mede op initiatief van de kasteelheren van Kasteel Amerongen verschenen veel tabaksschuren rond Amerongen, waarin de bladeren werden gedroogd. Deze schuren zijn nog steeds kenmerkend voor het landschap en herinneren aan deze bijzondere periode in de lokale economie.
In de 19e eeuw groeide het dorp gestaag. Graaf Bentinck, die in 1879 zijn intrek in het kasteel nam, probeerde de lokale economische bedrijvigheid te stimuleren, maar boekte weinig succes. De tabaksteelt had te lijden onder internationale concurrentie en plantziekten en verdween uiteindelijk uit het dorpsbeeld. Veel schuren werden afgebroken. Pas toen vanaf de jaren ’60 Amerongen werd ontdekt door rustzoekers uit de stad werden de oude schuren en boerderijen opgeknapt en gerestaureerd. In het Amerongs Historisch Museum kun je alles leren over de geschiedenis van de tabaksteelt in Amerongen.
Vandaag de dag is Amerongen een van de trekpleisters van de Utrechtse Heuvelrug. Het dorp is geliefd bij liefhebbers van cultuur en natuur en biedt vele mogelijkheden voor recreatie, wandelen, mountainbiken en cultuurbeleving. Er is een groeiend aanbod aan overnachtingsmogelijkheden. Bewoners en ondernemers koesteren het historische en authentieke karakter van ‘ons unieke dorp’!
Koop hier online entreekaarten voor Kasteel Amerongen en/of de kasteeltuin.
Bekijk hier de actuele openingstijden
De Andrieskerk domineert het aangezicht van dorp Amerongen. Deze middeleeuwse kerk bevat prachtige muurschilderingen en een bijzondere geschiedenis. Meer weten?
Tussen de steenfabriek bij Elst en de stuw van Amerongen/Maurik ligt de Amerongse Bovenpolder. Deze uiterwaard wordt in het kader van het project Noordoever Nederrijn geleidelijk omgevormd tot een rivieroeverreservaat. Het project Noordoever Nederrijn omvat 40 kilometer nieuwe natuur tussen Arnhem en Wijk bij Duurstede. Om in de Bovenpolder de variatie in flora en fauna te vergroten is een 45 hectare groot kwelmoeras aangelegd. Het moeras wordt gevoed door schoon grondwater afkomstig van de Utrechtse Heuvelrug. Door de Amerongse Bovenpolder is een laarzenpad uitgezet. Dit pad is geopend van 1 oktober tot 1 april. De Amerongse Bovenpolder is in beheer bij Het Utrechts Landschap.
Al in 1603 is de eerste vermelding van een korenmolen in Amerongen te vinden. Molen Maallust is in 1830 gebouwd op de plek waar eerst de korenmolen stond. Het is de enige beltkorenmolen in de provincie Utrecht. Elke zaterdag laten vrijwilligers de molen draaien en malen. In de kleine molenwinkel zijn ambachtelijk gemalen molenproducten te koop. Molen Maallust maakt deel uit van Het Utrechts Landschap.
Het Amerongse Bos is één van de oudste bossen op de Utrechtse Heuvelrug. Sommige grove dennen dateren uit 1770 en delen van het gebied doen met hun enorme woudreuzen, weelderige ondergroei en reusachtige, omgevallen stammen denken aan een oerbos. Het bos dankt zijn leeftijd aan de kasteelheren van het in de Amerongse Bovenpolder gelegen kasteel Amerongen. Zij lieten het bos aanleggen om er te kunnen jagen. Naast zijn ouderdom heeft het Amerongse Bos nóg een bijzonderheid. Het bos ligt namelijk op de 69 meter hoge Amerongse Berg, het hoogste punt van de Utrechtse Heuvelrug. Aan de zuidrand van het bos liggen oude bouwlanden met een aantal gerestaureerde tabaksschuren. Door het Amerongse Bos is een wandelroute uitgezet van 6 kilometer. Het Amerongse Bos is in beheer bij Het Utrechts Landschap.
Speciale themarondleiding over de vrouwen die door de eeuwen heen essentieel waren voor Kasteel Amerongen.
Tot en met 27 juni 2025 nemen onze deskundige gidsen je mee door het kasteel en vertellen verhalen over de cruciale rol van vrouwen voor het voortbestaan voor het Kasteel.
Reserveer vooraf je tickets via de website en verzeker jezelf van een plek!
Speciale themarondleiding over de vrouwen die door de eeuwen heen essentieel waren voor Kasteel Amerongen.
Tot en met 27 juni 2025 nemen onze deskundige gidsen je mee door het kasteel en vertellen verhalen over de cruciale rol van vrouwen voor het voortbestaan voor het Kasteel.
Reserveer vooraf je tickets via de website en verzeker jezelf van een plek!
Tot en met 17 april 2026 krijg je de unieke kans om de zolder van Kasteel Amerongen te betreden – een plek waar normaal geen bezoekers komen. Tijdens deze exclusieve rondleiding neemt een gespecialiseerde gids je mee naar geheime trapjes. De gids vertelt je de verhalen achter de imposante zolderbalken en onthult hoe het kasteel 350 jaar geleden werd gebouwd en (sindsdien) onderhouden. De zolderrondleidingen vinden plaats van donderdag t/m zaterdag om 12:30 uur.
