Dit jaar zijn dit onder meer: het Ramon Valle Trio, het Marike van Dijk Quintet, het Peter Beets Quartet, featuring Izaline Calister, Boi Akih 'The Philosophy of Love' en het gitaartrio Three of A Kind, featuring Stochelo Rosenberg. Op 21 augustus staan de poorten van het kasteelterrein vanaf 19.00 uur open om jazzliefhebbers te ontvangen op dit bijzondere festival.

Kaartverkoop & informatie: www.jazzatthecastle.nl

Download poster

Een andere lijmmethode wordt gebruikt voor de afgebroken delen stuc. Om twee stucdelen weer aan elkaar te hechten, gebruikt men een lijm op basis van kaasstof . Kaasstof oftewel kalkcaseïnaat heeft een zeer sterke kleefkracht. Je kunt het kant-en-klaar kopen, maar ook zelf maken door magere melk met water te mengen. Met een injectiespuit worden de te lijmen delen ingespoten met caseïne en daarna onder lichte druk gefixeerd. Voorlopig zullen de rakende delen weer goed aan elkaar kleven.

Barsten in het stucwerk werden naadloos opgevuld met kalkmortel. Voor smalle barsten gebruikte men als vulmiddel krijt, voor bredere barsten zand. Ook gaten en lacunes in het stuc werden met kalkmortel opgevuld. De korrelgrootte en kleur werd per barst bepaald. De restaurator heeft er bewust voor gekozen om ontbrekende delen van de ornamenten niet bij te maken. Losse stukken zijn wel aangeplakt, maar wat weg is, laat men ook weg. Gelukkig gaat het niet om veel ontbrekende delen. Er is een scherp oog voor nodig om deze mankementen meteen te bespeuren

Hoe de barsten precies zijn ontstaan is zo op het eerste oog niet altijd even duidelijk. Soms komt het door krimp van het stuc tijdens het uitharden, soms door lekkage, door trillingen of boren. Het gebruik van metaal in het stucwerk geeft soms ook barstproblemen. Hier in de Grote Zaal zijn de smeedijzeren nagels die voor versteviging moesten zorgen, gaan roesten en hebben daardoor voor schade gezorgd. De roest is deels van het ijzer verwijderd, maar ter preventie worden de nagels met een corrosie-omzettende chemische stof ingesmeerd en vervolgens voorzien van een laagje kunsthars. De nagels zullen nu minder snel gaan roesten, maar mocht het toch voorkomen dan worden ze op deze manier geïsoleerd van het stuc.

Wat gebeurde er na het opvullen van alle barsten en scheuren? Het originele stucwerk heeft een andere kleur dan de latere herstellingen. Dat kon men zo niet laten en daarom zijn de beschadigingen geretoucheerd. Oorspronkelijk moet het plafond gebroken wit van kleur zijn geweest. Architect Pierre Cuypers heeft het eind 19^e eeuw echter lichtgrijs laten schilderen. De aanvullingen van Delmotte zijn daarom met een lijmverf in de lichtgrijze kleur overschilderd. Lijmverf of gouache is een 'reversibele' verf. Dat wil zeggen dat de retouche kan worden weggehaald zonder de onderlaag te beschadigen. Gouacheverf is in water oplosbaar. Kalk versteend en is daarom niet zo gevoelig voor water als de verf, het stuc zal niet oplossen in water. Men had ook de kalkmortel kunnen kleuren zodat retoucheren niet nodig was geweest, maar dan was de ingreep niet meer ongedaan te maken.

Het stucplafond uit de Grote Zaal is uitgevoerd in hoog reliëf. De rijke ornamentuur met kransen, guirlandes en schelpmotieven is origineel en is vervaardigd aan het einde van de zeventiende of begin van de achttiende eeuw. In de hoeken bevinden zich vier blinde cartouches omrand met Acanthusbladeren. Op de randen zijn adelaars neergestreken. Het plafondschilderstuk Aurora ligt verdiept in het verhoogde rechthoekige middenveld. Bernard Delmotte, restaurator van muurschilderingen en stucwerk, heeft de taak op zich genomen om het plafond weer te herstellen

Het plafond is vervaardigd op een traditionele manier; aan de kalk/ zand mortel zijn dierlijke haren toegevoegd die de mortel een wapening geeft, daarnaast verstevigd de proteïne uit de haren het stuc. Uit een laboratoriumanalyse moet nog blijken of er nog toevoegingen van gips in de mortel zijn te vinden. Dat zou waarschijnlijk zijn, gezien de veelvuldige toepassing hiervan sinds de Romeinse tijd. De laboratoriumanalyse kan ook meer zekerheid geven over de datering van het stucplafond, hierover bestaat namelijk enige twijfel. Het plafondstuk dateert uit 1726 maar volgens deskundigen zou het stucplafond dan te ouderwets zijn voor die tijd. Delmotte is hier echter niet zeker van. Volgens hem is aannemelijk dat het stucplafond aan het begin van de achttiende eeuw vervaardigd is. Het is namelijk van zeer hoge kwaliteit. Nederlandse ambachtlieden waren niet zo gekwalificeerd als bijvoorbeeld Italiaanse stukadoors, die zich vanaf het einde van de zeventiende eeuw overigens over Europa verspreidden. Ook valt het plafond met vrijwel geen enkel ander voorbeeld in Nederland uit de vroege tijd te vergelijken. Alleen kasteel Slangenburg wordt genoemd, maar de overeenkomsten zijn beperkt. 

Uit de analyse van de mortel zou ook kunnen blijken of er ijzeroxiden of silicaten aan de mortel zijn toegevoegd. Als dat zo is, kan dit een aanwijzing zijn voor Italiaanse invloeden op de makers. Italianen staan er om bekend al sinds de Klassieke Oudheid Pozzuoli aarde (vulkanische as) of gemalen baksteen of dakpannen aan hun mortels toe te voegen. Kalk met deze toevoegingen wordt hydraulische kalk genoemd en  verhardt voor een deel met water en voor een deel aan de lucht. Het uithardingsproces verloopt sneller dan bij 'gewone' luchtdrogende kalk/ zandmortel.  Echt hydraulische kalk, ook wel waterkalk genoemd, lijkt erg op modern cement. De Romeinen bouwden er hun waterwerken mee. Ook werd waterkalk veel gebruikt bij de bouw vankademuren, bruggen en keldermuren.

Soms wordt een mortel ook samengesteld met gips. Gips bestaat uit calciumsulfaat en is harder dan kalk. Kant-en-klare stucornamenten zijn vaak afgietsels van gips. In Frankrijk nam het gebruik van gips als morteltoevoeging toe na de Franse Revolutie (1789). Voorheen was een stucplafond voorbehouden aan de echt welgestelden zoals de adel en de geestelijkheid. Na de revolutie werd de burgerij welvarend en kon deze zich luxe interieurs veroorloven. De vraag was groter dan het aanbod en een snellere manier van stuccen was nodig om hier op in te spelen. Met gips en cement kon men veel sneller bouwen. Het resultaat was vaak echter minder duurzaam dan met kalk, vanwege de grotere vochtgevoeligheid en kans op schade. Wanneer men dus gips aantreft in het stucwerk kan dat een aanwijzing zijn voor de datering van het stuc; na 1789.

wordt vervolgd

Over het stucwerk in het Huys valt veel te vertellen, over de conservering ervan mogelijk nog meer. Stuc restaurator Bernard Delmotte, die onder andere ook werkzaam was in de koepel van Fagel in de paleistuin van Paleis Noordeinde in Den Haag, werd benaderd om advies uit te brengen over het pleisterwerk in de gangen van het Huys. De ontdekking van de roestende trekijzers  maakten ingrepen noodzakelijk om het Huys bouwkundig te herstellen. Hierdoor was de afwerkinglaag van de muren plaatselijk ernstig beschadigd geraakt. De originele afwerking van de wand moest zoveel mogelijk behouden worden, een nieuwe verflaag was niet nodig en bovendien niet zozeer gewenst . Juist de authentieke uitstraling van de ouderdom en geschiedenis van de bepleistering moest zichtbaar blijven en aansluiten bij de rest van het historische interieurensemble.

De gaten in de pleisterlaag werden opgevuld met traditionele materialen, een mortel van kalk en zand. De kleur werd aangepast door de basis van Sint Jans wit, een gebrande kalk die spiegelend wit opdroogt, te mengen met pigmenten zoal rode en gele oker, ultramarijn of omber. Deze pigmenten werden ter plekke gemengd met de kalkmelk. Het resultaat is een 'ontstoorde' muur waarbij de patina zoveel mogelijk is behouden. Over het geheel genomen is het beeld voor het oog rustig en ziet de wand er weer als een geheel uit.

De Poortwachters houden toezicht op de in- en uitgaande bezoekersstroom van het Kasteel.
Samen met de vrijwilligers van de Kasteelwinkel zijn zij degenen die als eerste in contact komen met bezoekers van Kasteel Amerongen.
De Stichting vindt het belangrijk dat de Poortwachters ook vragen kunnen beantwoorden.
Dat zijn vaak vragen van uiteenlopende aard over Kasteel Amerongen.
Voor dit werk zoeken wij vrijwilligers die beschikken over goede communicatieve vaardigheden.
De Poortwachters worden uitgebreid op de hoogte gebracht van de geschiedenis van het kasteel.

De Poortwachters houden ook toezicht op ons informatiecentrum en maken rondes over het Kasteelterrein.
De werkzaamheden worden verricht vanuit het Poortgebouw.

Zie voor meer vrijwilligersvacatures hier.

Voor meer informatie over dit werk kunt u contact opnemen met dhr. Ide van Wijk, tel: 0343-563766 of  e-mail: ide.vanwijk@kasteelamerongen.nl

 De meest voorkomende mankementen aan de lijsten van Kasteel Amerongen zijn ontstaan door de wisselingen in de luchtvochtigheid en temperatuur. Materialen reageren hierop door te krimpen en uit te zetten. En lijsten zijn meestal opgebouwd uit verschillende materialen, die verschillend reageren op de klimaatwisselingen. Hierdoor vermindert de onderlinge hechting.

Vergulde lijsten zijn opgebouwd uit een houten profiel, waarover een krijtgrondering op basis van dierlijke lijm is aangebracht. Ook de ornamenten zijn samengesteld uit krijt en lijm. We zien veel dat de krijtlagen en de ornamenten losraken van de houten basis. Door voorzichtig dunne lijm in de ontstane barstjes te laten lopen, zetten we de lossen delen weer vast. Helaas is er geen tijd en geld om vermiste delen aan te vullen, dus deze schades worden zoveel mogelijk gecamoufleerd door ze in te kleuren. Ook zijn de afwerklagen, zoals verf en bladgoud, soms doorgesleten door het jarenlange afstoffen. Wanneer dit storend is, kleuren we dit ook weer wat terug. Uiteraard worden hier steeds reversibele materialen voor gebruikt!

Enkele lijsten bleken aangetast te zijn door houtworm. De houtworm is bestreden, en zwakke delen in het hout zijn verstevigd met een kunsthars.

Komend jaar zullen onder meer de spiegellijsten behandeld worden. Doordat het spiegelglas geen bescherming aan de achterzijde heeft gehad, is de verzilvering enorm afgebladderd. Om de spiegels weer enigszins toonbaar te maken zonder het originele glas te vervangen, zullen aan de achterzijde platen zilverkleurig folie worden aangebracht. In plaats van zwarte gaten zullen er nu zilverkleurige vlekken te zien zijn.

 De conservering van de lijstencollectie wordt uitgevoerd door Lijstenatelier Renée Velsink uit Gouda (www.lijstenateliervelsink.nl).

Behandeling
Allereerst wordt de gehele glas- en keramiek collectie gereinigd, gecontroleerd en beoordeeld. Om dit op een juiste wijze te kunnen doen, heeft restaurator Lisya Bicaci de medewerkers daartoe opgeleid. Bij controle en beoordeling wordt gekeken naar eventuele schade die in het verleden is ontstaan. Bij schade aan collectiestukken, wordt in overleg met de conservator contact opgenomen met de restaurator voor een behandeling. Schade die vaak voorkomt, is een breuk in het object of een afgebroken deel. Deze schade dient dan door een restaurator te worden hersteld. Dit geldt ook voor objecten die ernstig zijn aangetast of zodanig poreus zijn dat beoordeling en/of behandeling van een restaurator gewenst is.

Conservering
Het grootste deel van de tijd wordt besteed aan de reiniging van de collectie. Deze wordt met behulp van bijvoorbeeld gedemineraliseerd water, aceton en ethanol ontdaan van alle oude nummerstickers, nummers en vuil.

Registratie
Zodra de objecten gereinigd zijn, worden de objecten voorzien van het juiste inventarisatienummer en opnieuw in het registratiesysteem gezet. Zo staan alle collectiestukken weer netjes geregistreerd. In de loop der jaren zijn namelijk verschillende registratienummers gebruikt en deze worden nu gebundeld tot één nummer per object. Na de nummering worden de stukken gefotografeerd. Gezien het aantal objecten die de keramiekcollectie telt, is dit een enorme klus die nog wel enige tijd in beslag zal nemen.  

Kroonluchters
Na het reinigen van de keramiekcollectie ligt nog een grote klus op ons te wachten: de reiniging en het herstellen van de kroonluchters van het Huys. Dit gaan de medewerkers Behoud en beheer samen met de glas- en keramiekrestaurator doen. Te zijner tijd zal hierover ook een stukje verschijnen op het restauratieblog.

Bijzondere collectie
Er zijn veel hele mooie en bijzondere objecten die onderhanden worden genomen, bijvoorbeeld de Tobiaskruik en verschillende glazen. De objecten zullen na reiniging voorzichtig worden ingepakt en in het depot worden bewaard. Hopelijk worden na opening van het Huys weer een aantal objecten uit deze bijzondere deelcollectie tentoongesteld. De objecten zijn zeer de moeite waard en geven ondermeer een bijzonder beeld van de gebruiken van de voormalige bewoners van het Huys in de loop der tijd.

Inleiding

Het bureau waaraan de Duitse Keizer Wilhelm II zijn akte van de troonafstand heeft getekend, is onlangs hersteld door de meubelrestaurator Derk Koene. Dit bureau behoort tot een van de belangrijke stukken van Amerongen. Niet omdat het bureau een hoge kunsthistorische waarde heeft, maar omdat het herinnert aan een historisch moment. Dat de Keizer aan dit bureau gezeten heeft om zijn abdicatie te tekenen, is van historische betekenis. Met één handtekening deed Wilhelm II, de laatste koning van Pruisen en de laatste keizer van het Duitse keizerrijk, afstand van al zijn vorstelijke rechten en veel van zijn bezittingen. 

Het herstel van een Frans achttiende-eeuwse bureau

 Het bureau bestaat uit een constructie van eikenhouten beplakt met fineer[1] van kingwood[2]. De gekrulde bronzen versiering, ook wel sierbeslag genoemd, is aangebracht op de zij- voor en achterkant van het meubel. Door krimp van het constructiehout, in combinatie met het verouderen en verdrogen van de lijm, is veel van het fineer losgelaten. Met name op de poten heeft dit er toe geleid dat er een aantal stukjes verloren dreigden te gaan. Om er voor te zorgen dat deze kunnen worden behouden, is het van belang om de losse delen weer vast te zetten. Daar waar stukjes fineer ontbreken, zijn nieuwe stukjes ingezet. 

 In de bijenwas

Op sommige plaatsen zijn bij een eerdere restauratie stukjes fineer van een verkeerde houtsoort ingezet. Deze worden behouden, omdat zij inmiddels deel uitmaken van de geschiedenis van het bureau. Daar waar ze storend zijn qua kleur, wordt er geretoucheerd, want het moet wel aangenaam zijn om naar te kijken. De voorkant van het bureau is afgewerkt met enkele lagen bijenwas, evenals de rest van het meubel. Het beslag is met een borstel gereinigd, en daarna eveneens voorzien van een dunne laag bijenwas.

 Eindresultaat

De werkzaamheden richten zich dan ook met name op de voorkant van het bureau, want dat is de kant waar u als bezoeker het meeste van ziet. Als eindresultaat ziet u als bezoeker nu een bureau dat er uitziet alsof de keizer er weer op ieder moment aan zou kunnen plaatsnemen.

[1] heel dun houten laagje, die op houten constructie/drager wordt gelijmd. kostbare  houtsoorten worden meestal gebruikt voor fineerhout.

[2] Een houtsoort afkomstig uit Brazilië. De naam dateert waarschijnlijk uit de tijd van lodewijk XIV. Hij zou  een voorliefde gehad hebben voor deze houtsoort.  Kingwood is veel gebruikt voor fineer.

 Deze bijzondere broer van de gravin heeft familie Aldenburg Bentinck  regelmatig in Amerongen opgezocht. Hij moet een droomoom zijn geweest zijn voor zijn neefjes Carlos, Adriaan, John en Willem en zijn enige nichtje Elisabeth.     

Aan de hand van zijn fotoalbums met kleine aantekeningen is te volgen waar hij tussen 1888 en 1906 is geweest. Hij reisde door gebieden in Afrika, Azië en Rusland, die begin van de twintigste eeuw nog weinig werden bezocht. Drie albums zijn gewijd aan de wintersport. Zij bevatten prachtige foto's. Op één foto poseert hij bijvoorbeeld trots met bevroren snor en een slee in de hand. Op een andere komt hij met een grote witte ijsmuts voorbij.

 Bobsleeër

Tussen 1898 en 1905 deed hij jaarlijks mee met de Grand National, het grote toernooi voor bobsleeërs op de Cresta Run baan in Sankt Moritz. Van Bylandt behoorde in zijn tijd tot de beste bobsleeërs. In 1905 zette hij zelfs de beste tijd neer van het seizoen. Hij deed mee met wedstrijden voor vier- en vijfmans bobsleeën en soms deed hij het in zijn eentje. Zijn teams hadden uiteenlopende namen als "de hobbelende geit", "Upset-me-not en "Siene houd me vast". Hij was de enige die de 'skeleton'-positie in kon nemen. Dit hield in dat hij liggend op zijn buik met zijn hoofd naar beneden de baan afging.

 Tragisch eind

Helaas heeft hij in 1924 de eerste Olympische Winterspelen niet mee kunnen maken. In 1907 verongelukte hij met zijn slee. Een baanverzorger vergat een plank weg te halen. Een klein standbeeld 'The Bylandt Memorial Fountain' herinnert aan zijn tragische dood.  Op de Olympische Spelen had hij waarschijnlijk veel indruk gemaakt. In de pers werd hij al geroemd als "one of the most talented all-round sportsman ever to make an annual pilgrimage to St Moritz...''