De wereld van de wandbespanning
Het betengelen en bespannen van wanden is een oude, fraaie methode om muren te bekleden. Het aanbrengen wordt nog steeds uitgevoerd, zoals dat gebeurde in het begin van de 18de eeuw. Kostbare stoffen zoals zijde, velours of damast werden graag gebruikt, evenals handmatig bedrukte, of met de hand beschilderde dikkere papiersoorten. Het huidige fabrieksmatig geproduceerde behang op grote rollen, is een goede tweede.
Voor een stoffenbespanning, is het gebruik van een speciaal kunststof vlies plus een molton weefsel als onderlaag, een modern en goedkoper alternatief. De techniek van het bespannen zorgt ervoor, dat een direct contact met de wand wordt vermeden. Er ontstaat een diepte-effect, dat een rustgevende sfeer oproept. Maar voor het zóver is, vindt er eerst een arbeidsintensieve reeks van handelingen plaats.
Duizenden spijkertjes
Tijdens het herstel van de wandbekleding in het Noorder- en Zuiderpaviljoen, werd bij de eindafwerking voor verf gekozen, in plaats van behangseldoek of -papier. Daarna verplaatste het werkterrein zich naar de tweede verdieping in het Huys. Het uit houten latten bestaande raamwerk, de rachels of de tengels, was al door de aannemer verstevigd of vervangen door nieuw grenenhout. Op deze rachels wordt dan een 100% linnenweefsel vastgezet met kleine kopspijkers, blauwtjes of halfrondjes genoemd. Zo'n spijkertje zit om de circa 2 cm in het hout, dus zijn er vele duizenden ingeslagen. Nietjes kunnen hier niet gebruikt worden, omdat deze door de kracht van het inslaan de linnen draden beschadigen.
Saus- en/of behang klaarmaken
Het linnen wordt zo recht mogelijk op de draad en zo strak als mogelijk vastgezet. Om roesten te voorkomen, zet men de spijkertjes in de menie. Daarna komen de velletjes zacht grondpapier aan de beurt: zij worden op het linnen geplakt. Met een harde borstel wordt er stevig op het papier geschrobd (= schuieren), waardoor de linnenstructuur zichtbaar wordt in het grondpapier. Dat proces brengt een maximale hechting tot stand. Omdat er met lijm wordt gewerkt, wordt het linnen nat en zal het krimpen. Het gevolg is, dat het nóg strakker komt te zitten. Wanneer alles droog is, plakt men als voorlaatste behandeling banen hard grondpapier op de wanden. Nu is alles glad genoeg om te sausen of te behangen; in het Huys zal waarschijnlijk gekozen worden voor behang. In de Lodewijkkamer, op de eerste verdieping in Kasteel Amerongen, zit het 'oude' behang nog op de wanden. Hier zullen restauratoren van de firma XL Papier aan het werk gaan.
Met dank aan de heer Frans Hazenbosch, specialist in wandbespanningen, voor de informatie.
