Schilderijenensemble behoed voor verder verval

De schilderijencollectie van Kasteel Amerongen wordt geconserveerd door Restauratie Atelier Limburg (SRAL). Voor o.a. de werkzaamheden ter plaatse, hebben zij restaurator Pauline Marchand uit Rotterdam ingehuurd.

Pauline is al bijna twintig jaar werkzaam als erkend zelfstandig restaurator van schilderijen. Ze conserveert, restaureert, adviseert en doet aan preventieve conservering. Ze is een echte allrounder: ze behandelt moderne en oude schilderkunst voor musea, stichtingen en particulieren. Haar schat aan ervaring levert aan grote restauratieprojecten als die in Amerongen veel meerwaarde op.

Meer dan 'pielen'
Pauline "Het algemene beeld dat over een restaurator heerst, is iemand die de hele dag aan een schilderij zit te 'pielen', maar het vak behelst meer. Een dergelijk groot project als de conservering van de schilderijencollectie van Kasteel Amerongen komt ook neer op een goede organisatie, documentatie, advies, een projectplan en meerjarenplan.

Aan de hand van een reeks schilderijen, die klaargemaakt worden voor vervoer  naar het atelier van de SRAL te Maastricht, is te volgen wat er bijvoorbeeld alleen al komt kijken bij de voorbereiding voor transportatie ervan.

Versneld verval tegengaan
Het betreft de schilderijen die hoog in de Bovengalerij te zien waren. Omdat ze zo onbereikbaar hingen en erg groot zijn, waren deze altijd moeilijk te onderhouden. Het is de bedoeling het versnelde verval ervan in het restauratieatelier van de SRAL tegen te gaan en ze natuurlijk ook in de toekomst te onderhouden.

Behandeling tegen houtworm
Dat zijn zeker geen zaken van inpakken en wegwezen. Eerst worden de schilderijen van hun lijst ontdaan. Wanneer je de vergulde houten lijsten van dichtbij bekijkt, is te zien dat ze volzitten met actieve houtworm. Pauline: "Uiteraard willen we dit stoppen en willen ze in het restauratieatelier in Limburg ook geen houtworm. Het beestje vliegt rond juni uit, dus voor die tijd moeten de lijsten worden behandeld. Na de behandeling komt de lijstenrestaurator langs om de lijsten, waar nodig, te conserveren. In de tussentijd plakken we op de schilderdoeken de risicovelden (bijvoorbeeld verfschilfers die er af kunnen vallen) met papier af, verwijderen het stof en vuil van eeuwen en pakken ze in ter bescherming van nieuw vuil. Vervolgens kunnen de schilderijen op transport. Later als de lijst en het schilderij geconserveerd zijn, worden de schilderijen weer ingelijst. Het is dus eerst orde scheppen en dan pas restaureren."

Ensemble in tact houden
Het speciale aan de schilderijen in Amerongen zijn niet zozeer de portretten zelf, maar is dat het hele ensemble bewaard is gebleven. Ze hangen op de plek waarvoor ze gemaakt zijn en hebben nog hun oorspronkelijke functie. Wij proberen het verval van de stukken af te remmen en behandelingsmethodes van alle schilderijen uit het ensemble op elkaar af te stemmen. Zo zullen ze ook voor latere generaties te bewonderen zijn. Het is wel zaak ze daarna goed te onderhouden."

Hoe verder?
Een groot dubbelportret zal in het kasteel zelf achterblijven om te worden behandeld. Het is te groot voor vervoer. U kunt van de zomer tijdens een restauratierondleiding zien hoe Pauline en haar collega's hiermee aan het werk gaan. Wat de overige schilderijen betreft: we blijven de restauratie ervan dit jaar op de voet volgen.