Het herstel van twee schilderijen uit de entreehal

19 juli 2009 door Oda van Maanen, schilderijenrestaurator

Op dit moment worden in het tijdelijke restauratieatelier in de garage de anonieme schilderijen Apollo en Marsyas en De wolf en het lam gerestaureerd door Pauline Marchand, Oda van Maanen en Nico van der Woude. Daarbij kwamen raadselachtige feiten aan het licht...

De schilderijen meten ongeveer 247 cm hoog en 216 cm breed. Beide grote schilderijen komen uit de Entreehal, hangen tegenover elkaar en hebben dezelfde lijst. De lijsten van de schilderijen worden gelijktijdig behandeld door de lijstenrestauratoren Renee Velsink en Mirjam Berntsen met ondersteuning van Jan van den Brink.

Om inzicht te krijgen in de bewaartoestand van een schilderij, wordt deze bij een behandeling  goed bekeken. Vaak komen dan ook interessante gegevens met betrekking tot de ontstaansgeschiedenis en het materiaalgebruik aan het licht. Deze schilderijen zijn in het verleden vergroot. Bij grote schilderijen moet het doek vaak worden samengesteld uit verschillende banen die aan elkaar worden genaaid. Dit is noodzakelijk als de maximale breedte van een rol doek (en dus het weefgetouw) te smal is. Apollo en Marsyas is opgebouwd uit drie verticale banen en De wolf en het lam eveneens.

Vergroting

Beide schilderijen hebben na voltooiing echter nog een extra strook aangezet gekregen om het formaat te vergroten. Bij Apollo en Marsyas is aan de rechterzijde een verticale strook van ca.20 cm aangebracht en bij De wolf en het lam aan de bovenzijde een horizontale strook van ca.35 cm. Op deze stroken is de voorstelling van het schilderij voortgezet; als je goed kijkt zie je verschillen in kleurgebruik en penseelvoering. De nieuwe verf is met een overlap van enkele centimeters over de oorspronkelijke verf  aangebracht om de aanzet te maskeren.

De reden voor deze vergroting is niet bekend, evenals de datum waarop de schilderijen zijn verworven en in 't Huys zijn gekomen. Heeft de vergroting van de schilderijen daar iets mee te maken? Zijn deze angstaanjagende pendanten met hun onderliggende boodschap voor deze situatie op maat gemaakt? Misschien dat het iets te maken heeft met de prachtige zwarte lijsten met gestoken lauriermotief. De afmeting van de schilderijen zou aan de maat van de lijsten kunnen zijn aangepast.

Tweede raadsel

De lijstrestaurator trof nog een raadsel aan: onder de zwarte verf zijn restanten van een vergulding met bladgoud aangetroffen. Mogelijk was deze slecht, of is er sprake geweest van een rouwperiode? Hoe dan ook, schilderijen en lijsten vormen binnenkort weer een stijlvol paar in de voorname entree. Wellicht geeft archiefonderzoek meer gegevens met betrekking tot de aankoop van de lijsten en de schilderijen en krijgen we antwoord op het vraagstuk van de vergroting en het raadsel van de gezwarte vergulding.

Schilderijen uit de entreehal
Twee raadsels
Kasteel Amerongen