Kleurgeschiedenis van het 't Huys

Voorafgaand aan de bouwkundige restauratie is er een uitgebreid bouwhistorisch onderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek was er op gericht om de verschillende bouwfases van het Huys in kaart te brengen en de monumentale waarden daarvan vast te stellen.In dit onderzoek is er vooral gekeken naar de hoofdstructuur van het gebouw. De muren, balklagen, kappen, gewelven, plafonds, vloeren en trappen behoren hiertoe. De rekeningen en andere historische bronnen met betrekking tot het beheer, niet te vergeten de brieven van  Margaretha Turnor uit het huisarchief, zijn onder andere meegenomen in dit onderzoek.

Interieurhistorie

De bouwhistorie van het Huys is nu voor een groot gedeelte beschreven. In de komende tijd zal het worden aangevuld met nieuwe gegevens die de restauratie van het gebouw heeft opgeleverd. De bijzondere houten vloerconstructie van de Grote Zaal en de ijzeren trek-ankers in de muren en vloeren zijn hier voorbeelden van. Na de analyse van het casco is er ook een begin gemaakt met het vastleggen van de historie van het interieur. De interieuronderdelen zoals de schouwen, deuren, lambriseringen, kozijnen en behangsels zijn in dit onderzoek uitgebreid beschreven.

Kleurgeschiedenis

Deze interieuropname heeft onlangs een vervolg gekregen met het onderzoek naar de kleurgeschiedenis van het Huys. Het schilderwerk in het museale gebied is met uitzondering van de ramen weinig veranderd. De huidige afwerking gaat waarschijnlijk terug naar de jaren zeventig van de twintigste eeuw. Uit het kleurhistorisch onderzoek uit de jaren tachtig bleek dat onder de huidige afwerking nog bijna alle historische verflagen aanwezig zijn, inclusief de oorspronkelijk 17^de eeuwse afwerking. Omdat ervoor is gekozen om de laatste verflaag in tact te laten, zal deze historische gelaagdheid van het gebouw behouden blijven. De sporen van dit kleuronderzoek zijn nog te zien op een aantal plaatsen in het gebouw, zoals de deur van de Grote Zaal en deurposten van de Bibliotheek.

Historische verflagen

Het doel van het in oktober opgestarte onderzoek is om de afwerking en de opbouw van de aanwezig historische verflagen en decoraties vast te leggen. De informatie die besloten ligt in de verflagen van de ruimtes zal in dit onderzoek worden achterhaald, gedocumenteerd en geanalyseerd. De uitkomsten van het kleuronderzoek zullen gerelateerd worden aan de eerder genoemde bouw- en interieur- historische opname. Zo ontstaat een compleet beeld van de historie van het gebouw en interieur. 

Verflagenanalyse via kleurentrap

Relevante informatie over de historische verflagen kan op verschillende wijzen worden achterhaald. De opbouw van de verschillende verflagen kan bijvoorbeeld door middel van een stratigrafie (kleurentrap, waarbij laag voor laag wordt vrijgelegd) inzichtelijk worden gemaakt. De verschillende verflagen worden heel voorzichtig met een klein mesje laag voor laag in vlakjes naast elkaar weggeschraapt. Zo ontstaat er een chronologische reeks van verflagen. Deze kleurentrap kan een indicatie geven van de verflaagopbouw.

Via verfmonsters

Er kan ook een materiaaltechnisch onderzoek in een laboratorium worden uitgevoerd. Zowel de verschillen als de overeenkomsten en de samenstelling van deze lagen kunnen geanalyseerd worden aan de hand van een aantal genomen verfmonsters van bijvoorbeeld een deur of een lambrisering. Het verfmonster bestaat uit een verfpakket van toplaag tot en met de ondergrond waarbij ook bijvoorbeeld de lak, vernis, grondering en isolatie (lijm-)laag onder een microscoop herkenbaar is. Een verflaag kan soms door een microscopisch onderzoek worden gedateerd aan de hand van de aangetroffen verfpigmenten. Zinkwit is bijvoorbeeld een pigment die pas sinds 1854  toegepast wordt. De verflaag met dit pigment kan dus pas na dit jaartal  zijn aangebracht. Ook de grofheid van het pigment kan informatie geven. De moderne pigmenten zijn bijvoorbeeld veel fijner gemalen dan de oudere pigmenten.

Onderzoek in volle gang

Binnenkort zal naast de geschiedenis van het gebouw, de familie, de collectie en de tuin ook de kleurgeschiedenis van het Huys beschreven  zijn. De restaurator Elsbeth Geldhof zal in de komende maanden nog meer van de kleurrijke geschiedenis blootleggen.